تاریخ:
از دانه کاکائو تا شکلات؛ این فرآیند دیدنی را ببینید 
درس هشتاد و چهار
ریشه های تاریخی قوم لر؛ اصالت و طایفه های مردمان زاگرس نشین
ریشه لرها به اقوام باستانی مانند عیلامیان و کاسیها بازمیگردد که هزاران سال پیش در نواحی زاگرس ساکن بودند. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که این منطقه از حدود ۴۰ هزار سال پیش مسکونی بوده و عیلامیان از حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد در آن حکومت میکردند.
قوم لر یکی از اقوام بزرگ و کهن ایرانی است که عمدتاً در غرب و جنوب غربی ایران ساکن هستند و نقش مهمی در تاریخ و فرهنگ این سرزمین ایفا کردهاند. این قوم با زبان لری که شاخهای از زبانهای ایرانی جنوب غربی است، شناخته میشوند و آداب و رسوم غنیشان ریشه در دوران باستان دارد. لرها به دلیل زندگی در مناطق کوهستانی زاگرس، اغلب به عنوان نمادی از استقامت و پیوند با طبیعت شناخته میشوند.
ریشه و تاریخچه لرها
به گزارش تیردادنامه، ریشه لرها به اقوام باستانی مانند عیلامیان و کاسیها بازمیگردد که هزاران سال پیش در نواحی زاگرس ساکن بودند. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که این منطقه از حدود ۴۰ هزار سال پیش مسکونی بوده و عیلامیان از حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد در آن حکومت میکردند.
با ورود آریاییها در هزاره اول پیش از میلاد، لرها آمیزهای از قبایل ایرانی مهاجر و ساکنان بومی مانند کاسیها و گوتیها شدند. نام “لر” نخستین بار در قرن چهارم هجری ظاهر شد و ممکن است از واژه “لر” به معنای جنگل یا کوهستان جنگلی گرفته شده باشد.
در دوران هخامنشیان، این نواحی بخشی از ساتراپی سوم امپراتوری بودند و کاسیها در آن حاکم بودند. پس از حمله اعراب در قرن هفتم میلادی، لرها مقاومت کردند اما در نهایت تحت سلطه درآمدند و در قرنهای بعد، سلسلههایی مانند اتابکان لر کوچک و بزرگ را بنیان نهادند که تا قرن پانزدهم دوام آوردند. در دوره صفویان، لرستان به دو بخش کوچک و بزرگ تقسیم شد و والیان محلی قدرت داشتند.
سلسله زند، که از طایفه زند لر کوچک برآمد، در قرن هجدهم بر ایران حکومت کرد و کریمخان زند شیراز را پایتخت نمود. در دوران قاجار، لرها با کوچ اجباری و سرکوب مواجه شدند، اما در انقلاب مشروطه نقش کلیدی ایفا کردند و بختیاریها تهران را فتح کردند. در دوره پهلوی، رضاشاه با سیاستهای تمرکزگرا، عشایر را اسکان اجباری داد و ساختار ایلی را تضعیف کرد، هرچند پس از سال ۱۹۴۱ برخی به کوچنشینی بازگشتند.
طوایف لرها
لرها به دو دسته اصلی لر کوچک (ساکن لرستان، جنوب ایلام، همدان و شمال خوزستان) و لر بزرگ (شامل بختیاری، بویراحمدی و ممسنی) تقسیم میشوند.
طوایف لر کوچک
- زند: ساکن میانه زاگرس و دشتهای همدان.
- ترکاشوند: پراکنده در لرستان، همدان، کرمانشاه.
- بالوند: در ایلام (هلیلان).
- سگوند: در غرب و جنوب غرب ایران و شرق عراق، شامل طوایف رحیمخانی (با تیرههایی مانند مختوا، حاجیکلی) و حاجیعلیخانی.
- بالاگریوه: در شمال خوزستان و جنوب لرستان، شامل جودکی، دیرکوند، رشنو، بهاروند، میر، قلاوند.
- بیرانوند: در پیشکوه لرستان، با شاخههای آلاهیان و دشاییان.
- قیاسوند: پراکنده در پلدختر، خرمآباد، بروجرد و غیره.
- دیرکوند: در جنوب خرمآباد تا اندیمشک، با شاخههای میر، قلاوند، بهاروند و تیرههای نجفوند، طافی.
- حسنوند: در لرستان و ایلام.
- چگنی: در لرستان، قزوین، فارس و عراق.
- ساکی: در لرستان و خوزستان (جزء سگوند).
- هداوند: در ورامین تهران.
- کایدخورده: در ایلام و خوزستان.
- جنگروی: بنیانگذار اتابکان لر کوچک.
- کاکاوند: در کرمانشاه، لرستان و عراق.
- سلورزی: در لرستان و ایلام.
- باجولوند: در لرستان و خوزستان، شامل دالوند، سگوند.
- پاپی: در لرستان، خوزستان، چهارمحال و ایلام.
- قلاوند: در اندیمشک و الوار گرمسیری، با ۳۰ طایفه مانند باشاقا، تتر.
- کوشکی: در لرستان (از دیرکوند).
- میرزاوند: در الوار گرمسیری و خرمآباد.
- عبدولی: در کوهدشت و اندیمشک.
طوایف لر بزرگ
- سرخی: در فارس.
- ممسنی: در ممسنی و رستم فارس، شامل رستم، بکش، جاوید.
- حیاتداوودی: در بوشهر، هندیجان و اهواز.
- بویراحمدی: در کهگیلویه و بویراحمد، فارس و کرمان، بزرگترین ایل با ۲۳ ایل زیرمجموعه.
- چرام: در کهگیلویه، با ۵ طایفه و ۱۳ تیره.
- دشمنزیاری: در کهگیلویه و فارس.
- طیبی: در کهگیلویه و بهبهان.
- بهمئی: در خوزستان و بهمئی، شامل احمدی و مهمدی.
- باوی: در کهگیلویه.
- آغاجری: در آغاجاری و بهبهان.
- لیراو دشت: در سواحل خلیج فارس (هندیجان تا بوشهر).
- بوربور: پراکنده در آذربایجان، ورامین و خراسان.
ایلات بختیاری (از لر بزرگ)
- جانکی: در لردگان، ایذه و مسجدسلیمان، شامل بهوند، مکوند، زنگنه.
- دورکی: در دزفول، اندیکا و شهرکرد.
- بهداروند: از هفتلنگ.
- آسترکی: در بروجن و الیگودرز.
- بابادی: در کوهرنگ و مسجدسلیمان.
- منجزی: در اصفهان و خوزستان.
علاوه بر این، برخی طوایف لر در ایل قشقایی مانند فیلوند، پاگیر، عالیوند و لک ادغام شدهاند.
تفاوت لر و بختیاری
بختیاریها زیرگروهی از لر بزرگ هستند و از نظر قومی و زبانی بخشی از لرها محسوب میشوند، اما تفاوتهایی در ساختار ایلی و گویش دارند. بختیاریها عمدتاً در استان چهارمحال و بختیاری و بخشهایی از خوزستان ساکناند و گویش بختیاریشان شاخهای از لری جنوبی است که با لری شمالی (لر کوچک) تفاوت دارد.
ساختار ایلی بختیاری به دو شاخه هفتلنگ و چهارلنگ تقسیم میشود که ریشه در تقسیمات صفوی دارد، در حالی که سایر لرها ساختارهای ایلی متنوعتری دارند. از نظر تاریخی، بختیاریها نقش برجستهتری در انقلاب مشروطه داشتند و رهبرانی مانند سردار اسعد تولید کردند، اما لرها به طور کلی در سلسلههایی مانند زند مشارکت داشتند. هرچند بختیاریها اغلب به عنوان ایل مستقل شناخته میشوند، اما خویشاوندی زبانی و فرهنگیشان با لرها آنها را بخشی جداییناپذیر از این قوم میسازد.
لینک کوتاه: کپی لینک
با لباس های دورریختنی خانه تان را شیک و منظم کنید! (عکس) نوستالژی لاکچری؛ مروری بر باشکوه ترین جشن های تولد بازیگران زن در دهه ۹۰ نشخوار فکری با مغز و خواب چه میکند؟ / وقتی مغز خاموش نمیشود عشق سالم چه شکلی است؟؛ ۷ حقیقتی که باید بدانید هیچ نقطهای روی زمین در صورت وقوع یک فاجعه آخرالزمانی کاملاً امن نیست؛ اما یک مکان از بقیه امنتر است نان را اینطور نگه ندارید؛ اشتباههایی که نان را زود بیات و کپکزده میکنند تفالهی قهوه را دور نریزید؛ ۲۰ کاربرد شگفتانگیز که نمیدانستید مدیریت خشم چیست؟ راهکارهای کنترل خشم بدون سرکوب احساسات بیک؛ خودکاری که ۳ کیلومتر خط مینویسد لیست ۳۰ رفتار خطرناکی که ایرانیان هر روز انجام میدهند ۵ سؤالی که آدمهای حسود زیاد میپرسند کوفتهای متفاوت از ترکیه؛ راز خوشمزگی «کادین بودو کوفته» چیست؟ + طرز تهیه کادین بودو کوفته عجیبترین کارهایی که دیکتاتورهای مشهور انجام دادهاند طرز تهیه سوغورمه کباب؛ این کباب ترکی با بادمجان کبابی غوغا میکند کشورها را با لقبهای عجیب و جذابشان بشناسید؛ از «سرزمین آتش و یخ» تا «بام جهان»