«دروازۀ جهنم» دارد خاموش می‌شود؛ چرا این خبر خوبی نیست؟

پس از بیش از ۵۰ سال شعله‌ور بودن، آتش‌های مشهور «دروازه‌های جهنم» در ترکمنستان ظاهراً رو به کاهش هستند؛ اما کارشناسان می‌گویند این اتفاق شاید آن‌قدر که به نظر می‌رسد خبر خوبی نباشد.

این گودال آتشین که نام رسمی آن «دهانه گازی دروازه» است، در صحرای قره‌قوم قرار دارد و از دهه ۱۹۷۰ تاکنون بی‌وقفه می‌سوزد. با وجود شهرت جهانی این مکان، هنوز روایت‌های متفاوتی درباره چگونگی شکل‌گیری آن وجود دارد. رایج‌ترین روایت می‌گوید که در سال ۱۹۷۱، مهندسان شوروی هنگام جست‌وجوی نفت، به‌طور اتفاقی به مخزن عظیمی از گاز طبیعی برخورد کردند.

به گزارش فرادید؛ برای جلوگیری از انتشار گازهای سمی در منطقه، تصمیم گرفته شد گاز آتش زده شود تا سریع‌تر بسوزد و تمام شود؛ اما این تصمیم نتیجه‌ای کاملاً متفاوت داشت. زمین فرو ریخت و دهانه‌ای عظیم به عرض حدود ۷۰ متر و عمق بیش از ۲۰ متر شکل گرفت؛ گودالی که هنوز هم با تغذیه از گاز متان خارج‌شده از زمین در حال سوختن است.

امروزه این مکان، با وجود دسترسی دشوار و محدودیت ورود به ترکمنستان، به یکی از جاذبه‌های گردشگری مشهور تبدیل شده و حتی در تبلیغات سیاسی رئیس‌جمهور ترکمنستان نیز دیده شده است. با این حال، طی سال‌های اخیر گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد شدت شعله‌های «دروازه‌های جهنم» در حال کاهش است.

در سال ۲۰۲۵، مقام‌های ترکمنستان در یک کنفرانس بین‌المللی اعلام کردند آتش‌های دهانه گازی ضعیف‌تر شده و دیگر مانند گذشته از فاصله دور دیده نمی‌شوند. ایرینا لوریوا، مدیر شرکت دولتی انرژی «ترکمن‌گاز»، گفت شدت شعله‌ها تقریباً به یک سوم کاهش یافته است.

به گفته مقام‌های ترکمنستان، علت این اتفاق حفر دو چاه جدید در نزدیکی دهانه در سال ۲۰۲۴ بوده که بخشی از گاز طبیعی مخزن را استخراج می‌کنند. اما شرکت بریتانیایی «کپتریو» که داده‌های ماهواره‌ای مربوط به این منطقه را بررسی کرده، نظری متفاوت دارد. این شرکت معتقد است کاهش شدت آتش‌ها حتی پیش از حفر چاه‌ها آغاز شده بود و احتمال دارد عوامل طبیعی نیز در این روند نقش داشته باشند.

با وجود این کاهش، کارشناسان می‌گویند بعید است آتش این گودال به این زودی‌ها کاملاً خاموش شود. مهم‌تر اینکه دهانه هنوز هم مقدار عظیمی متان وارد جو می‌کند.

بر اساس داده‌های سازمان غیرانتفاعی «کربن مَپر»، این گودال بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ به‌طور متوسط حدود ۱۳۰۰ کیلوگرم متان در هر ساعت منتشر کرده است. این میزان در اکتبر ۲۰۲۵ حتی به حدود ۱۹۶۰ کیلوگرم در ساعت رسید.

هرچند این مقدار از برخی میدان‌های بزرگ نفت و گاز کمتر است، اما همچنان رقم قابل‌توجهی محسوب می‌شود؛ زیرا متان یکی از خطرناک‌ترین گازهای گلخانه‌ای است. نکته مهم اینجاست که وقتی متان در دهانه می‌سوزد، به دی‌اکسیدکربن تبدیل می‌شود که در مقایسه با متان آسیب کمتری برای اقلیم دارد.

متان در به دام انداختن گرما در جو حدود ۳۰ برابر قوی‌تر از دی‌اکسیدکربن عمل می‌کند. اگرچه دی‌اکسیدکربن عامل اصلی گرمایش بلندمدت زمین است، متان دومین گاز گلخانه‌ای فراوان جهان به شمار می‌رود و حدود ۱۱ درصد از انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای را تشکیل می‌دهد.

به همین دلیل، خاموش شدن کامل آتش‌ها لزوماً خبر خوبی نخواهد بود؛ زیرا در آن صورت متان خام به‌طور مستقیم وارد جو می‌شود و می‌تواند اثرات شدیدتری بر تغییرات اقلیمی داشته باشد.

به هر حال هرچند شعله‌های «دروازه‌های جهنم» امروز کم‌فروغ‌تر از گذشته به نظر می‌رسند، اما هنوز هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که این آتش مشهور در آینده نزدیک کاملاً خاموش شود؛ و شاید همین موضوع، برخلاف تصور، چندان هم بد نباشد.

خبر بعد نظرات کاربران خبر قبل