نگاهی به یکی از ماندگارترین تصاویر ناسا؛ حلقه‌های غول‌پیکر پرتو ایکس در راه شیری

ناسا در سال ۲۰۱۵ یکی از ماندگارترین تصاویر اخترشناسی را منتشر کرد؛ حلقه‌های غول‌پیکر پرتو ایکس پیرامون یک ستاره نوترونی که به اندازه‌گیری دقیق‌تر فاصله آن از زمین کمک کردند.

عصرایران- پژوهشی که سال ۲۰۱۵ توسط گروهی از اخترشناسان منتشر شد، یکی از چشمگیرترین نمونه‌های ثبت «حلقه‌های پژواک پرتو ایکس» را در سامانه دوتایی Circinus X-1 به نمایش گذاشت. این حلقه‌ها که با استفاده از رصدخانه پرتو ایکس چاندرای ناسا مشاهده شدند، در زمان انتشار نتایج، بزرگ‌ترین و درخشان‌ترین حلقه‌های پژواک پرتو ایکس ثبت‌شده به شمار می‌رفتند.

این حلقه‌ها در پی یک فوران شدید پرتو ایکس از ستاره نوترونی موجود در سامانه Circinus X-1 شکل گرفتند. پرتوهای ایکس پس از برخورد با ابرهای غبار میان‌ستاره‌ای در مسیر خود، به‌صورت حلقه‌های هم‌مرکز پیرامون منبع دیده شدند؛ پدیده‌ای که به «پژواک پرتو ایکس» (X-ray Light Echo) معروف است.

پژوهشگران با تحلیل این حلقه‌ها توانستند فاصله این سامانه را با دقت بیشتری اندازه‌گیری کنند. بر اساس نتایج این مطالعه، Circinus X-1 در فاصله حدود ۳۰ هزار و ۷۰۰ سال نوری از زمین قرار دارد؛ برآوردی که نسبت به برخی اندازه‌گیری‌های پیشین دقیق‌تر بود.

این مطالعه همچنین نشان داد جت‌های پرانرژی خارج‌شده از این ستاره نوترونی با سرعتی دست‌کم ۹۹٫۹ درصد سرعت نور حرکت می‌کنند؛ سرعتی که معمولاً در سامانه‌های دارای سیاهچاله مشاهده می‌شود و نشان می‌دهد ستاره‌های نوترونی نیز می‌توانند جت‌هایی با سرعت‌های نسبیتی تولید کنند.

نتایج این پژوهش در سال ۲۰۱۵ در مجله The Astrophysical Journal منتشر شد و همچنان یکی از مطالعات مرجع در زمینه اندازه‌گیری فاصله اجرام کهکشانی، بررسی غبار میان‌ستاره‌ای و مطالعه جت‌های نسبیتی به شمار می‌رود.

نگاهی به یکی از ماندگارترین تصاویر ناسا؛ حلقه‌های غول‌پیکر پرتو ایکس در راه شیری