با اعلام برنامه جدید تحریمهای اقتصادی از سوی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، دفتر کنترل داراییهای خارجی (OFAC) رسماً اعلام کرد که تمامی فعالیتهای ورزشی و تبادلات دانشگاهی با ایران بهطور نامحدود متوقف شده است. این اقدام با لغو «مجوز عمومی G» همراه شده که از دوران برجام، کانالی برای همکاریهای علمی میان دانشگاههای آمریکا و ایران بود.
به گزارش جماران، لغو این مجوز که از ۲۴ آگوست ۲۰۲۶ اجرایی میشود، به معنای توقف فعالیتهایی است که پیشتر تحت پوشش این معافیت قرار داشتند. بر اساس بیانیه OFAC، از این پس هیچگونه تبادلات دانشگاهی میان نهادهای آموزشی آمریکا و ایران مجاز تلقی نمیشود، مگر آنکه مجوز یا استثنای حقوقی جدیدی صادر شود.
دامنه فعالیتهایی که تحت تأثیر قرار میگیرند:
تبادلات دانشجویی: از جمله دریافت بورسیه و توافقات مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی.
فرآیند پذیرش: دریافت هزینههای اپلیکیشن، شهریه و بررسی مدارک پذیرش برای افراد مقیم ایران یا ایرانیان خارج از کشور.
آموزش آنلاین: برگزاری دورههای آنلاین (از جمله دورههای آزاد و غیرمدرکگرا) در حوزههای علوم انسانی، اجتماعی، حقوق و کسبوکار.
همکاریهای پژوهشی: جذب هیئت علمی برای فعالیتهای آموزشی و مشارکت پژوهشگران آمریکایی در پروژههای غیرتجاری در ایران.
یکی از چالشبرانگیزترین پیامدهای این تصمیم، وضعیت آزمونهای استاندارد ورودی دانشگاههاست. اگرچه در متن بیانیه مستقیماً نام آزمونهای تافل (TOEFL) و GRE برده نشده، اما از آنجا که این آزمونها و خدمات مرتبط با پذیرش در بندهای مربوط به «آزمونهای استاندارد چندگزینهای» قرار میگرفتند، ابهام بزرگی در مورد ادامه برگزاری آنها در ایران ایجاد شده است.
این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که همکاریهای علمی ایران پیش از این نیز با موانع سنگینی نظیر محدودیتهای بانکی، دشواری در دسترسی به منابع تخصصی و محدودیت در حضور در نشستهای بینالمللی روبهرو بوده است.
با حذف کامل مجوز G، نه تنها مسیرهای رسمی تبادل دانشجو و آموزش آنلاین بسته میشود، بلکه آینده همکاریهای علمی و پژوهشی ایران با جهان با ابهام و تنش بیشتری روبهرو خواهد شد. اکنون پرسش اصلی این است که در نبود این استثنای حقوقی، پژوهشگران ایرانی چگونه میتوانند به تعاملات بینالمللی خود ادامه دهند.