چرا چشمانمان به ما دروغ می‌گویند؟ / پشت پرده توهم ماه غول‌آسا

آیا تا به حال متوجه شده‌اید که ماه هنگام طلوع یا غروب، بسیار بزرگ‌تر از زمانی است که در میانه آسمان می‌درخشد؟ این پدیده که به «توهم ماه» (Moon Illusion) شهرت دارد، قرن‌هاست که فیلسوفان باستان و دانشمندان مدرن را بهت‌زده کرده است. برخلاف تصور عموم، این نه یک پدیده فیزیکی در جو زمین، بلکه بازی پیچیده مغز و سیستم بینایی ماست که هنوز هم پاسخ قطعی برای آن یافت نشده است.

به گزارش خبرآنلاین، «توهم ماه» یک خطای ادراکی است که باعث می‌شود قمر زمین زمانی که نزدیک به خط افق قرار دارد، به مراتب بزرگ‌تر از زمانی دیده شود که در ارتفاعات بالاتر آسمان است. 

ارسطو، فیلسوف بزرگ یونانی، در قرن چهارم پیش از میلاد تصور می‌کرد غلظت جو زمین در نزدیکی افق مانند یک ذره‌بین عمل و تصویر ماه را بزرگ می‌کند. اگرچه این فرضیه منطقی به نظر می‌رسد، اما علم مدرن آن را رد کرده است.

واقعیت این است که اندازه ماه تغییر نمی‌کند. شما می‌توانید با یک آزمایش ساده، این موضوع را ثابت کنید. اگر در یک شب، عکسی از ماه در افق و عکسی دیگر از آن در بالای سرتان بگیرید و با خط‌کش آن‌ها را اندازه بزنید، خواهید دید که قطر ماه در هر دو حالت کاملاً یکسان است. این نشان می‌دهد که مشکل نه در کیهان، بلکه در پردازش‌های مغزی ماست.

بسیاری از نظریه‌های مدرن بر این باورند که توهم ماه ناشی از ناتوانی مغز در درک صحیح فاصله و اندازه در فضاهای باز است. یکی از جدی‌ترین تئوری‌ها، وجود اشیاء روی خط افق (مانند درختان، کوه‌ها و ساختمان‌ها) را عامل اصلی می‌داند. این اشیاء به مغز ما معیاری برای مقایسه می‌دهند و باعث می‌شوند ماه نزدیک‌تر و در نتیجه بزرگ‌تر به نظر برسد.

ما اثر مشابهی را در «توهم پونزو» (Ponzo Illusion) مشاهده می‌کنیم. در این خطای دید، دو خط افقی کاملاً هم‌اندازه، به دلیل قرار گرفتن در میان خطوط همگرا، متفاوت به نظر می‌رسند. مغز ما خط بالایی را دورتر و در نتیجه بزرگ‌تر تفسیر می‌کند. دانشمندان معتقدند مکانیسم مشابهی ممکن است هنگام تماشای ماه در افق رخ دهد.

با وجود این توضیحات، هنوز قطعاتی از این پازل گم شده است. طبق گزارش ناسا، فضانوردان در مدار زمین نیز «توهم ماه» را تجربه می‌کنند، در حالی که آن‌ها هیچ درخت یا ساختمان در افقی ندارند که باعث خطای درک فاصله شود.

منبع: iflscience

تصویری از زنان نوازنده و رقاص در دوران قاجار

بیشتر بخوانید:

کشف آخرین رویاهای انسان در یک قدمی مرگ

تماشاخانه

یکی از ماندگارترین سکانس‌های فرار از زندان تاریخ سینما (تماشا کنید)

گاز به شمال می‌رسد یا نمی‌رسد / زمزمه‌های زمستانی سخت مثل سال ۸۶ یا شاید بدتر؟

فیلم های دیگر