چرا زخم سرد می زنیم؟ از علت و علائم تا درمان

عصرایران- تبخال لب یا «زخم سرد» یکی از شایع ترین عفونت های ویروسی است که عامل آن معمولا ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 (HSV-1) است. این ویروس پس از ورود به بدن از بین نمی رود و می تواند در سلول های عصبی به حالت نهفته باقی بماند و گاهی دوباره فعال شود. به همین دلیل است که بعضی افراد در طول زندگی چندین بار تبخال می زنند.

چرا دوباره تبخال می زنیم؟

پس از اولین عفونت، ویروس در بدن باقی می ماند و در بعضی افراد در دوره های مختلف دوباره فعال می شود. بیماری یا تب، قرار گرفتن در معرض نور خورشید و قاعدگی از عوامل شناخته شده ای هستند که می توانند در برخی افراد محرک عود تبخال باشند. استرس و خستگی نیز در بعضی افراد با عود تبخال ارتباط دارند.

البته همه افرادی که به HSV-1 آلوده شده اند، لزوما دچار تبخال های عودکننده نمی شوند.

تبخال چگونه منتقل می شود؟

HSV-1 عمدتا از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط با فرد آلوده منتقل می شود. تماس نزدیک، از جمله بوسیدن فردی که تبخال دارد، یکی از راه های انتقال است.

تبخال از زمانی که نخستین علائم مانند گزگز، سوزش یا خارش آغاز می شود تا زمانی که زخم کاملا بهبود پیدا کند، مسری است. همچنین ویروس می تواند حتی در نبود زخم قابل مشاهده نیز از فرد آلوده منتقل شود؛ بنابراین وجود نداشتن تبخال به معنی صفر بودن احتمال انتقال نیست.

به همین دلیل هنگام داشتن تبخال بهتر است فرد از بوسیدن دیگران، به ویژه نوزادان، خودداری کند و تا بهبود کامل زخم تماس دهانی جنسی نیز نداشته باشد.

تبخال چه شکلی است؟

تبخال معمولا با گزگز، خارش، سوزش یا احساس درد در یک ناحیه از لب یا اطراف دهان آغاز می شود. طی حدود 48 ساعت، تاول های کوچک و دردناک پر از مایع ظاهر می شوند. تاول ها بعدا پاره شده و روی آن ها دلمه ایجاد می شود و زخم به تدریج بهبود پیدا می کند.

تبخال معمولا طی حدود 7 تا 10 روز شروع به بهبود می کند و در بیشتر افراد بدون ایجاد مشکل جدی برطرف می شود.

آیا تبخال خطرناک است؟

در بیشتر افراد سالم، تبخال لب بیماری خطرناکی نیست و خودبه خود بهبود پیدا می کند.

اما در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، عفونت HSV می تواند شدیدتر باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی داشته باشد. همچنین اگر عفونت به چشم برسد، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

اگر فرد مبتلا به تبخال دچار درد، قرمزی یا علائم غیرعادی در چشم شود، باید سریع برای ارزیابی پزشکی مراجعه کند. عفونت هرپس چشمی می تواند قرنیه را درگیر کند و در موارد شدید به آسیب بینایی منجر شود.

آیا می توان تبخال را درمان کرد؟

درمان قطعی برای از بین بردن ویروس HSV-1 از بدن وجود ندارد، اما داروهای ضدویروس می توانند مدت و شدت بعضی از حملات را کاهش دهند.

در موارد خفیف، تبخال معمولا بدون درمان اختصاصی برطرف می شود. برخی کرم های ضدویروس مانند آسیکلوویر نیز می توانند در صورت استفاده در مراحل اولیه، یعنی هنگام شروع گزگز و سوزش، روند بهبود را کوتاه کنند. اثر این کرم ها پس از ظاهر شدن تاول ها معمولا کمتر است.

در تبخال های شدید، بسیار دردناک یا مکرر، پزشک ممکن است داروی ضدویروس خوراکی تجویز کند.

برای کاهش ناراحتی نیز می توان از مسکن های معمول مانند استامینوفن یا ایبوپروفن، در صورت نداشتن منع مصرف، استفاده کرد. کمپرس سرد نیز می تواند به کاهش ناراحتی کمک کند.

هنگام داشتن تبخال چه کارهایی نکنیم؟

برای جلوگیری از انتقال ویروس:

تبخال را لمس نکنید و اگر آن را لمس کردید، دست ها را بشویید.

تا بهبود کامل زخم کسی را نبوسید.

حوله، وسایل شخصی و محصولات لب را با دیگران مشترک استفاده نکنید.

به خصوص پس از تماس با تبخال، دست ها را به چشم نزنید.

تا بهبود کامل تبخال، رابطه دهانی نداشته باشید.

همچنین برای افرادی که تبخالشان با نور خورشید تحریک می شود، استفاده از بالم لب دارای ضدآفتاب می تواند به کاهش تحریک کمک کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر تبخال بزرگ یا بسیار دردناک است، بعد از حدود 10 روز شروع به بهبود نکرده، به طور مکرر عود می کند یا فرد سیستم ایمنی ضعیفی دارد، بهتر است پزشک آن را بررسی کند.

همچنین درگیری چشم، درد یا قرمزی چشم در کنار تبخال یک علامت هشدار است و باید سریع بررسی شود.

نکته مهم: تبخال معمولا بیماری آزاردهنده اما خودمحدودشونده ای است؛ مهم ترین اقدامات، شناخت علائم اولیه، شروع زودهنگام درمان در افراد نیازمند، و جلوگیری از انتقال ویروس به دیگران است.

متن کامل گفت‌وگوی رئیس‌جمهور با مردم

بیشتر بخوانید:

چرا جای برخی زخم‌ها در بدن می‌ماند؟

تماشاخانه

یکی از ماندگارترین سکانس‌های فرار از زندان تاریخ سینما (تماشا کنید)

گاز به شمال می‌رسد یا نمی‌رسد / زمزمه‌های زمستانی سخت مثل سال ۸۶ یا شاید بدتر؟

فیلم های دیگر