آموزش یکی از حقوق اساسی انسانهاست؛ حقی که برخورداری از آن نباید به شرایط جسمی یا ذهنی افراد وابسته باشد. با این حال، افراد دارای معلولیت همچنان در مسیر دسترسی به آموزش با موانعی مواجهاند که میتواند فرصت تحصیل، اشتغال، استقلال و مشارکت اجتماعی آنان را تحت تأثیر قرار دهد.
محمد رضایی، فعال اجتماعی در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر ضرورت دسترسی برابر همه افراد جامعه به آموزش اظهار کرد: آموزش یک امتیاز لوکس نیست، بلکه حق مسلم هر انسان است و باید بدون مرز و استثنا شامل همه افراد شود؛ فارغ از جنسیت، قومیت، زبان، فرهنگ یا شرایط جسمی و ذهنی.
وی افزود: محرومیت آموزشی برای افراد دارای معلولیت تنها به معنای نخواندن یک کتاب یا نرفتن به مدرسه نیست، بلکه میتواند فرصت فرد برای دستیابی به استقلال، اشتغال، مشارکت اجتماعی و حتی شنیده شدن را محدود کند.
این فعال اجتماعی با بیان اینکه پیامدهای نابرابری آموزشی تنها متوجه فرد دارای معلولیت و خانواده او نیست، گفت: وقتی فردی به دلیل نبود امکانات و شرایط مناسب از تحصیل بازمیماند، جامعه نیز از ظرفیتها، استعدادها و توانمندیهای او محروم میشود.
رضایی ادامه داد: یک دانشآموز نابینا ممکن است به کتابهای درسی بریل یا منابع صوتی دسترسی نداشته باشد، یک دانشآموز ناشنوا ممکن است با کمبود امکانات ارتباطی و آموزشی متناسب مواجه شود و یک دانشآموز دارای معلولیت جسمیحرکتی نیز ممکن است به دلیل وجود پله، نبود آسانسور یا سرویس بهداشتی مناسب نتواند به شکل برابر از فضای آموزشی استفاده کند.
وی با تأکید بر اینکه دسترسی برابر به آموزش تنها با فراهم کردن امکان حضور فیزیکی در مدرسه یا دانشگاه محقق نمیشود، تصریح کرد: محیط آموزشی، تجهیزات، محتوای درسی، روش تدریس و آموزش معلمان باید به گونهای باشد که افراد دارای معلولیت نیز بتوانند متناسب با شرایط خود از فرصت آموزشی برابر برخوردار شوند.
رضایی در ادامه گفت: اگر این موانع برطرف نشوند، ممکن است پیامدهایی مانند ترک تحصیل، کاهش فرصتهای شغلی، وابستگی بیشتر به خانواده و کاهش مشارکت اجتماعی ایجاد شود، در حالی که فراهم کردن شرایط مناسب میتواند مسیر حضور مؤثرتر افراد دارای معلولیت در جامعه را هموار کند.
این فعال اجتماعی همچنین با اشاره به اینکه معلولیت صرفاً یک وضعیت مادرزادی نیست، اظهار کرد: ممکن است هر فردی در طول زندگی بر اثر یک حادثه، بیماری یا شرایط پیشبینینشده با معلولیت مواجه شود. بنابراین مسئله دسترسیپذیری و برخورداری از حقوق برابر، موضوعی مربوط به یک گروه خاص نیست و میتواند در مقطعی از زندگی هر فردی اهمیت پیدا کند.
وی تأکید کرد: جامعهای که برای دسترسی برابر افراد دارای معلولیت به آموزش تلاش میکند، در واقع برای استفاده بهتر از ظرفیت انسانی خود تلاش کرده است و نباید اجازه داد موانع فیزیکی، آموزشی و اجتماعی، مسیر تحصیل و پیشرفت افراد را مسدود کند.
رضایی در پایان گفت: هیچ کودک، نوجوان یا فردی نباید به دلیل شرایط جسمی یا ذهنی از فرصت آموزش و رشد محروم شود و تحقق آموزش برابر نیازمند توجه جدی سیاستگذاران، مسئولان آموزشی و جامعه به رفع موانعی است که افراد دارای معلولیت با آن مواجه هستند.