درمانی برای بی حوصلگی مزمن

فارس: پزشکان برای تشخیص درست نشانگان بی حوصلگی مزمن، یک سری معیارهایی را در نظر می گیرند، یکی از آنها وجود خستگی است، یعنی معمولا بیمار در انجام کارهای روزانه دچار ضعف، خستگی و ناتوانی است. در بعضی افراد هم حالت التهاب و درد مفاصل و عضلات وجود دارد، یا برخی افراد دچار تب و افزایش درجه حرارت می شوند.

بی حوصلگی مزمن یا CFS اختلالی است که فرد مبتلا به آن دچار بی حوصلگی ناتوان کننده است و چند نشانه عصبی، روانی و جسمی در وی وجود دارد.

این نشانگان موضوع جدیدی نیست و در گذشته با نام های مختلفی تشخیص داده می شد که از متداول ترین آنها سندرم یا نشانگان ME، آنسفالو میلیت میالژیک (یعنی دردهای عضلانی به علت التهاب سیستم عصبی مرکزی؛ مغز و نخاع) قابل ذکر است.

نشانه ها یا عارضه خستگی در زنان، دو برابر مردان است. هرچند که هم در کودکان و هم در سنین پس از 45 سالگی مشاهده می شود، ولی معمولا افراد 25 تا 45 سال به بیماری مبتلا می شوند.

این عارضه به صورت پراکنده، حتی در کشورهای پیشرفته نیز دیده می شود، اما چند مورد همه گیری بیماری به ثبت رسیده است، از جمله در سال 1313 در بیمارستانی در لس آنجلس آمریکا، سال 1334 در بیمارستان سلطنتی لندن، 1335 در ایالت فلوریدای آمریکا، سال 1364 در ایالت نوادای آمریکا این بیماری شایع است.

خوب است بدانید یک پنجم مراجعه به کلینک های پزشکی عمومی به علت خستگی بیش از حد و نشانه های آن است، اما نشانگان خستگی مزمن به مثابه یک عارضه و بیماری به مراتب کمتر دیده می شود. نام های مختلفی به این بیماری داده اند که بیانگر این موضوع است که دلایل مختلفی باعث ایجاد سندرم خستگی مزمن می شوند. عفونت و اختلال در سیستم ایمنی، از نمونه های قابل ذکر است.

در بیش از 70 درصد موارد، نشانه های بیماری که خود بیمار، از آنها شکایت دارد ( به ترتیب از زیاد به کم) شامل موارد زیر است؛ خستگی، اشکال در تمرکز، سردرد، گلودرد، دردهای عضلانی و مفصلی و حالت تب.

نظریه های زیادی درباره علت این نشانه ها وجود دارد. آلودگی به برخی ویروس ها و تضعیف یا اختلال دستگاه ایمنی به عنوان عامل و مسبب اصلی بروز نشانگان مطرح شده اند. به هر حال مهم این است که مانند دیگر بیماری های مزمن، در این بیماری نیز، در دو سوم افراد مبتلا به نشانگان خستگی، افسردگی زیاد دیده می شود.

اساس تشخیص

پزشکان برای تشخیص درست نشانگان بی حوصلگی مزمن، یک سری معیارهایی را در نظر می گیرند، یکی از آنها وجود خستگی است، یعنی معمولا بیمار در انجام کارهای روزانه دچار ضعف، خستگی و ناتوانی است. در بعضی افراد هم حالت التهاب و درد مفاصل و عضلات وجود دارد، یا برخی افراد دچارتب و افزایش درجه حرارت می شوند.

براساس اینکه چه عاملی باعث نشانگان خستگی مزمن شده است، علائم خاصی مشاهده می شود. ممکن است در بدن فرد نقاط حساس به لمس وجود داشته باشد و با فشار بر هر نقطه بیمار احساس درد یا سوزش کند.

همچنین نشانگان خستگی مزمن موجب افسردگی بیماران می شود و افسردگی به علت خصوصیات و طبیعت خود، موجب تشدید بیماری زمینه ای می شود. از طرفی افسردگی به علت بیماری خستگی مزمن، باعث می شود بیمار کمتر انگیزه پیگیری و درمان خود را داشته باشد و در نتیجه کیفیت زندگی کاهش می یابد.

برخی افراد به علت ابتلا به این بیماری ممکن است دچار اضطراب شوند و اضطراب و نگرانی موجب شدت یافتن درد و ناراحتی این بیماران می شود و به همین علت بیماران در چرخه معیوبی قرار می گیرند که هر عارضه دیگری را تشدید می کند.

پیشگیری و درمان

این عارضه علت های مختلفی دارد و بسیاری از بیماران با سازوکارهای مختلفی در نهایت به این نشانگان دچار می شوند. با توجه به این موضوع، باید درمان هم چند جهت داشته باشد که شامل رفع علت زمینه ای در صورت وجود، نگهداری و مدیریت درد، خستگی و شرایط روحی روانی بیمار است.

مهم ترین اقدام، کنترل و رفع درد است. در ابتدا برای آنکه بیمار با کیفیت بیشتری به زندگی ادامه دهد، نیاز است تا داروهای مسکن مانند بروفن، دیکلوفناک یا استامینوفن تجویز شود.

با توجه به اینکه داروهای گروه بروفن ضدالتهاب نیز هستند، برای استفاده ارجح هستند بسیاری از افراد ترجیح می دهند دوره های مختلف ماساژ را بگذرانند تا به این وسیله درد خود را کمتر و شادابی و نشاط شان را بیشتر کنند، به همین علت، بسیاری از پزشکان توصیه می کنند که اینگونه بیماران، فعالیت متوسطی داشته باشند و ورزش هایی مانند پیاده روی، شنا و نرمش های خفیف را انجام دهند و با وجود درد و التهاب و افزایش درجه حرارت هرچه استراحت این افراد بیشتر شود، بیشتر احساس ناتوانی و ضعف می کنند.

بسیاری از بیماران، به علت طولانی مدت بودن ماهیت بیماری، روحیه ضعیفی دارند و احساس ناتوانی می کنند و به همین علت توصیه می شود تا با روش های رفتاری و شناختی نیز درمان انجام گیرد. این روش که CBT نامیده می شود، موجب اصلاح سبک زندگی بیماران و افزایش انگیزه آنان برای ادامه درمان مشکل شان می شود. از سویی استفاده از روش درمان رفتاری و شناختی موجب می شود تا عوارض رفتاری و روانی ناشی از ابتلا به نشانگان خستگی مزمن برطرف یا از آن پیشگیری شود.

در کشوری مانند آمریکا برای نشانگان بی حوصلگی مزمن که به علت بیماری مانند فیرومالژی به وجود می آید، از داروهایی مانند قرص گانفیزین استفاده می شود و باتاثیر بر فعل و انفعالات شیمیایی بافت همبند، موجب کاهش و رفع درد می شود. البته این موضوع هنوز در حد تحقیقاتی است و پزشکان امید زیادی دارند که این کار معمول شود.